رشد اقتصادی سریع هند از دهه 1990 , استراتژی انرژی هند را  به عنوان چهارمین مصرف کننده حائز اهمیت نموده است . مصرف انرژی  در هند، رقمی معادل 115035 مگاوات است و تا سال 2015، به رقمی معادل 250 هزار مگاوات خواهد رسید. در همین راستا، جهش اقتصادی هند پس از دهه 1990، تامین انرژی را در راس برنامه‌های اقتصادی آن کشور قرار داد. هند به منظورتداوم رشد دهه گذشته خود، ناگزیر به برقراری روابطی مستحکم با کشورهای تولید کننده انرژی است. توجه به این نکته که امروزه بیش از 30 درصد از انرژی مصرفی هند از طریق واردات تامین می‌گردد و در سال‌های آینده افزایش سریعی نیز خواهد یافت ؛ اهمیت این موضوع را آشکارتر می سازد

     روسیه سومین تولید کننده و دومین صادر کننده بزرگ نفت در جهان به شمار می آید. ذخایر نفتی این کشور در حدود 49 تا 55 میلیارد بشکه تخمین زده می شود که در حدود 5% کل ذخایر جهانی است و به این ترتیب روسیه در مقام هفتم جهان به لحاظ ذخایر نفتی قرار دارد. تا پیش از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تولید نفت این کشور در حدود 86/7 میلیون بشکه در روز بود که 42/4 میلیون بشکه درداخل مصرف و بقیه صادر می شد. در فاصله سال های 1992 تا 1998 تولید نفت خام این کشور 23% کاهش یافت، به گونه ای که در سال 1996 به پایین ترین سطح خود یعنی 04/4 میلیون بشکه رسید و مصرف داخلی نیز در سال 1999 به شدت کاهش یافت (34/2 میلیون بشکه در روز در سال 2000). در سال های 1997 و 1998 تولید نفت روسیه در نوسان بود. از سال 1999 میزان تولید نفت این کشور سیر صعودی گرفت به گونه ای که در فاصله سال های 1999 تا 2002 تولید نفت خام این کشور 20% افزایش یافت و به 43/7 میلیون بشکه در روز رسید.

    بعد از بحران نفتی 73 و 74 م همه هفت رییس جمهور  ایالات متحده معتقد بوده اند که این کشور به نفت به گونه‌ای خطرناک مبتلا و به عرضه انرژی توسط مناطق بی ثبات وابسته گردیده است. اگرچه در خصوص مخاطرات وابستگی آمریکا به نفت وارداتی اتفاق نظر وجود دارد، اما دموکرات‌ها و جمهوری خواهان درباره شیوه پاسخگویی به این چالش‌ها هم نظر نیستند. به نظر دموکرات‌ها دولت بوش چالش‌های انرژی برای آمریکا را شناسایی کرده است، اما نتوانسته طرح مشخصی برای مواجهه با آنها ارائه کند. بررسی و ارزیابی دیپلماسی انرژی ایالات متحده در دهه های مختلف متفاوت بوده است.

عرضه و تقاضای انرژی جهانی تا سال ۲۰۳۰

   انرژی نسبت به رشد اقتصادی حساس است. پیش بینی می شود که اقتصاد جهانی تا سال ۲۰۳۰ از نظر حجم و اندازه دوبرابر شود. عمده این افزایش مربوط به کشورهای در حال توسعه است که امروزه تنها %۲۵ از اقتصاد خروجی جهانی را در اختیار دارند. تا سال ۲۰۳۰ این سهم به %۳۰ افزایش خواهد یافت که نتیجه توسعه سریع اقتصادی کشورهایی نظیر چین٬هند٬ اندونزی و مالزی می باشد.

دیباچه :

نقش انرژي در اقتصاد جهانی و  اهميت نفت و گاز در سبد انرژي  موجب تعاملي گسترده ميان انرژي و سياست گرديده است. بسياري از رفاقت‌ها، رقابت‌ها و تحولات سياسي جهان تحت تأثير انرژي است و تفوق بر بيشترين ذخاير نفت و بخشي از ذخاير گاز جهان يکي از مهمترين اهرم‌هاي سلطه و برتري کشورها در قدرت  یابی و قدرت گیری در نظام جهانی است.

   برخي از تعاملات ميان سياست و انرژي را تنها بعنوان مهمترين نمونه ها مي‌توان مورد اشاره قرار داد این تحقیق با بررسی مفهوم و ابعاد دیپلماسی انرژی ضمن بررسی جایگاه انرژی در سیاست ملی یک کشور به بررسی سیاست های انرژی در برخی از کشورهای قدرتمند جهانی اعم از تولید کننده و مصرف کننده می پردازند و در آخر به دیپلماسی نفت و گاز ایران و آسیب های این حوزه نیز نگاهی دارد. 

تعریف دیپلماسی انرژی :

   دیپلماسی انرژی ، انجام ماموریت های دیپلماتیک در راستای  اهداف کلان توسعه  با هدف ارتقاء موقعیت سیاسی و  اقتصادی کشور و جلب سرمایه گذاری ها  و همکاری های بین المللی  و منطقه ای در بخش انرژی  است.